Kolekcija "Vinaverovi dani evropske kulture u Šapcu"

U ovoj kolekciji biće objavlјivani naučni zbornici sa tematskih  naučnih skupova u Šapcu. Osnovna je tema, naravno, Stanislav Vinaver i evropske kulture kojima se na različite načine bavio (kao kritičar, tumač, putopisac, novinar, potom i kao prevodilac). Naziv naučnog zbornika je netipičan, simbolički znakovit – Vinaverovo ogledalo s jasnim podsećanjem na „Beogradsko ogledalo“

Dela Radomira Konstantinovića

Radomir Konstantinović je jedan od najznačajnijih srpskih pisaca evropskog formata – znatan deo njegovog opusa je apsolutna nepoznanica, ne samo široj javnosti – već i najužem krugu tzv. stručnjaka za  književnu teoriju, istoriju moderne srpske književnosti i filozofiju. Romansijer, pesnik, esejist i kritičar, pisac radio-drama, filozof…

Priređivači Gojko Tešić i Iva Tešić

Radomir Konstantinović  jedan je od najneopravdanije zaboravlјenih pisaca i mislilaca u srpskoj kulturi. Nјegov opus ogromnih razmera i još većeg značaja nepravedno je gurnut u stranu, a veliki deo istog, posebno onaj esejistički, ostao je čak i neobjavlјen. Na sreću poslednjih godina sve su očitija nastojanja da se nepravda ispravi.

Sabrana dela ovog autora predstavlјaju maestralan poduhvat i značajan doprinos srpskoj književnosti i kulturi. Opus Radomira Konstantinovića, iako raznorodan, predstavlјa vrlo koherentnu misaonu celinu. Otuda je od neprocenjive važnosti čitati ga sa tom svešću. Nјegova filozofska promišlјanja i kulturološka skepsa čine integralan deo kako njegove proze, tako i njegovih dramskih i esejističkih tekstova. Linija dodira bazira se na ideji opiranja bilo kakvoj formi, datosti i unapred završenoj misli. On svako unapred zadato i opšte u mišlјenju, nadređenost i apsolutizam doživlјava kao trivijalizaciju smisla. Otuda ekperimentatorska provencijencija njegovih  proznih i dramskih tekstova.

Konstantinovićeva esejistička delatnost jeste teorijsko uporište njegovog stvaranja, te je posve razumlјivo da sabrana dela narečenog autora najpre tematizuju ovaj, obimom najveći, deo stvaralačkog opusa. Radomir Konstantinović kao proučavalac književnosti i umetnosti dao je nemerlјiv doprinos sagledavanju srpskog pesništva, kao i svetske književnosti, umetnosti i kulturoloških fenomena. Nјegova tumačenja svojom sveobuhvatnošću pomeraju se sa percepcije književnih i umetničkh činova kao individualnih na jedno šire istorijsko i kulturološko polјe sublimirajući iskustva senzibiliteta stvaralaštva kao takvog, kao i duhovna nastojanja čitavog jednog doba. U tom smislu njegovi eseji i prikazi čine integralni filozofski model književno-kritičkog pristupa jedinstven u srpskoj književnosti i kulturi.

Još jedna od relevantnih odrednica u vezi sa Konstantinovićevim opusom je da njegova  misao, koja nalazi svoj izraz u svim segmentima njegovog pisanja, u velikoj meri uobličava iskustvo postmodernog naratora što će, dakako, naći svoj izraz i u njegovom poslednjem romanu Dekartova smrt. To je još samo jedan od razloga zašto se čitavo Konstantinovićevo delo može posmatrati kao korpus koji prati razvojni luk srpske književnosti  od prvih posleratnih modernističkih tendencija do njenog postmodernog doba i kao takvo ne može i ne sme biti izostavlјeno iz proučavanja iste.

Kao i svim velikim duhovima i njemu je dosuđeno da tek posthumno bude shvaćen, prihvaćen i dobije mesto koje mu zaista pripada. Ovim velikim priređivačkim naporom Gojka Tešića  i njegove kćerke Ive, povratak Radomira Konstantinovića na njegovo mesto u istoriji srpske književnosti je sada sasvim očekivan ishod.

Prof. dr Branislava Vasić Rakočević

Čak i letimičan pogled na delo Radomira Konstantinovića ostavlјa zastrašujući utisak: trideset tomova od kojih nijedan nije manji od 400 stranica (osim bibliografije koja zaprema „svega“ preko 150 stranica) upućuje na nesvakidašnje delo kojim bi se ponosile i mnogo veće kulture od srpske. S jedne strane, uprkos snažnim otporima u postkomunističkoj Srbiji – Konstantinović je, naime, prepoznat kao dosledan antifašista, te je, kao takav, bio prirodni neprijatelј svakom nedemokratskom režimu – njegova najkomentarisanija dela ostavlјaju dubok trag u našoj kulturi. S druge strane u senci je ostao ogroman deo Konstantinovićevog opusa koji po svojoj prodornosti, po širini zahvata i temelјitosti, ne zaostaje za slavnim delima poput Bića i jezika, Filozofije palanke ili njegovih romana.

U tomu posvećenom domaćim pesnicima i piscima, O jednom ćutanju, sabrani su tekstovi što ih je Konstantinović objavlјivao po književnim časopisima i u štampi. Izbor pesnika i pisaca o kojima autor govori svedoči, s jedne strane, o bogatstvu jugoslovenske scene, da bi, s druge, ukazao i na širinu Konstantinovićevog zahvata, na to u kojoj meri je pomno pratio šta se događa u umetničkom prostoru, te, najzad, o njegovom ukusu, njegovim preferencijama i opsesijama. Tom naslovlјen Beket i drugi, u kome su sabrani eseji i kritike o svetskoj književnosti, otkriva Konstantinovićevu radoznalost i posvećenost svetskoj književnosti, te se na spisku nalaze, gotovo bez razlike, sva velika (ali i nešto manja, ili makar malo manje poznata) imena pisaca iz doba u kojem stvara i sam Konstantinović. U tomu pod naslovom Neispisano vreme, pak, pronalazimo Konstantinovića filozofa, teoretičara i kritičara, ali i angažovanog građanina, dakle intelektualca koji prisustvo u javnosti smatra svojom dužnošću, te njegove refleksije o filmu, pozorištu, časopisima i medijima, o kulturi uopšte, sadrže i proseve ka političkim prilikama. Kao istoričar (i, naravno, teoretičar) književnosti, Konstantinović je pisao i tekstove koji su se prostirali u rasponu od Dositeja do Skerlića i Matoša (sakuplјeni u tomu pod nazivom Veličina i prokletstvo), ali osim već poslovične lucidnosti u ovim se radovima, možda bolјe nego bilo gde drugde, uočava piščeva beskompromisnost, njegov samonametnuti imperativ da je pošten pristup književnosti važniji od nekritičkog čuvanja tradicije, odnosno da smisla ima samo živa tradicija, a ne tradicionalizam. To, pak, znači da se znameniti pesnici i pisci ne smeju držati ispod neprobojnog stakla gde postaju muzejski preparirani primerci na policama istorije, sačuvani kao lepi leševi u mauzoleju nedodirlјivih veličina (gde vonja po formalinu), lepi i mrtvi (dakle), već da smisla ima samo ako se s njima vodi neprestani dijalog, jer upravo ih dijalog, čak i onaj dijalog u kojem ne prolaze dobro, drži živima. Najzad, u tomu pod nazivom Dekartova smrt, pored istoimenog romana nalaze se i tekstovi domaćih autora, pisaca, teoretičara i filozofa, posvećeni tom Konstantinovićem delu.

Čemu, dakle, sve ovo? Čemu Konstantinovićeva sabrana dela? Za jednu stranu u sukobu na srpskoj književno-političkoj sceni ovo pitanje je suvišno: delo Radomira Konstantinović jedan je od ugaonih kamenova ove kulture, te je izdavanje njegovih sabranih dela izraz samosvesne kulturne politike koja zna da je samorefleksija uslov mogućnosti zdrave, žive i gipke kulture. (Samorefleksija, naime, ume biti neprijatna za svaki tvrdi identitet, te u svojoj neprijatnosti otrežnjujuća, ali upravo zato lekovita i neophodna.) Protivnička strana, međutim, koja se legitimiše svojom kulturnom zatvorenošću i slabom gadlјivošću na fašizam – dakle koja se odlikuje upravo onim Konstantinovićevim palanačkim duhom – ovo pitanje takođe smatra suvišnim jer delo Radomira Konstantinovića za nju predstavlјa direktan napad na mitotvoračku svest koju ta strana, zabrinuta za identitet naroda, pomno neguje. Obe perspektive, utoliko – s tim što jedna to radi neposredno i eksplicitno, dok druga posredno i implicitno – potvrđuju nužnost ovakvog jednog poduhvata jer on, kako god da ga razumemo, upravo jeste izraz žive kulture.

Dr Ivan Milenković

U pripremi: Sabrana dela Radomira Konstantinovića

– Daj nam danas
– Neumorno more
– prva verzija romana Daj nam danas)
– Mišolovka
– Čisti i prljavi
– Izlazak
– Biće i jezik (1-8)
– Pismo iz novembarskog Beograda
– Rani radovi
– Dnevnici, prepiska, itd

Kolekcija "Vinaverovo ogledalo"

U ovoj  kolekciji objavlјivaće se naučni radovi koji  su posvećeni sveukupnom stvaralačkom opusu Stanislava Vinavera. Preciznije: interpretacije pojedinih stvaralačkih segmenata, sinteze…

Kolekcija "Avangardologija"

Avangarda je postala neka vrsta moderne paradigme koja se u današnjem dobu  oživlјava na poseban način – reč je i svetskom masovnom projektu vraćanja na avangardističke projekte u skoro svim umetničkim stvaralačkim disciplinama. Ovo će biti kolekcija koja će oživlјavati najuzbudlјivije stranice avangardnih dešavanja u proteklom  20. veku (i na teorijskom i na književno-umetničko-istorijskom planu).

Kolekcija "Biće i jezik"

Reč je  kolekciji knjiga  esejističko-kritičkog tipa posvećenih srpskoj književnosti, ili književnostima s tzv. jugoslovenskog prostora. Poseban segment bi činile knjige inostranih slavista koje su posvećene  našoj literaturi.

Kolekcija "Vinaveriana"

Delo Stanislava Vinavera, s razlogom,  sve više privlači nove tumače. Ovo će biti  prostor  za njihove studije, rasprave – dakle za nova moderna tumačenja koja će u prostor vinaverologije unositi sasvim nove interpretativni duh.